داروهای گیاهی برای چربی خون بالا
جلال عباسیان
8 دی 1403
19۰652
داروهای گیاهی برای چربی خون بالا
چربی خون به لیپیدهای موجود در جریان خون اشاره دارد که شامل کلسترول و تریگلیسریدها میشود. این مواد نقش مهمی در تامین انرژی و حفظ عملکرد سلولهای بدن ایفا میکنند. کلسترول به تولید هورمونها، ویتامین D و ترکیبات ضروری در بدن کمک میکند و تریگلیسریدها بهعنوان منبع انرژی ذخیره میشوند. بااینحال، افزایش بیش از حد چربیهای خون میتواند به مشکلات جدی سلامتی مانند بیماریهای قلبی، سکته مغزی و تصلب شرایین منجر شود.
در دنیای امروز که سبک زندگی ناسالم، رژیمهای غذایی پرچرب و کمتحرکی رایج است، چربی خون بالا به یکی از نگرانیهای عمدهی سلامت عمومی تبدیل شده است. کنترل چربی خون از طریق روشهای طبیعی، بهویژه استفاده از داروهای گیاهی، یکی از رویکردهای موثر برای حفظ سلامت بدن محسوب میشود.
انواع چربی خون و توضیح آنها
چربیهای خون به دو نوع اصلی تقسیم میشوند که هرکدام نقش و تاثیر خاصی در سلامت بدن دارند:
- کلسترول LDL (لیپوپروتئین با چگالی کم): این نوع کلسترول بهعنوان “کلسترول بد” شناخته میشود زیرا با رسوب در دیوارههای عروق، باعث تنگی و سختی آنها میشود. افزایش سطح LDL میتواند منجر به بیماریهای قلبی-عروقی مانند تصلب شرایین و سکته قلبی شود.
- کلسترول HDL (لیپوپروتئین با چگالی بالا): این نوع کلسترول بهعنوان “کلسترول خوب” شناخته میشود. HDL به حذف کلسترول اضافی از خون کمک کرده و آن را به کبد منتقل میکند تا دفع شود. سطوح بالای HDL میتواند خطر بیماریهای قلبی را کاهش دهد.
- تریگلیسریدها: تریگلیسریدها نوعی دیگر از چربیهای خون هستند که از طریق غذاهای پرچرب یا مصرف زیاد کالری بهدست میآیند. افزایش بیش از حد تریگلیسریدها نیز میتواند خطر بیماریهای قلبی را افزایش دهد.
معرفی بیشتر چربی ها
کلسترول و تریگلیسیرید هر دو نوعی چربی (لیپید) هستند که در خون یافت میشوند و نقش مهمی در بدن دارند. اما وقتی سطح آنها بیش از حد بالا باشد، میتوانند خطراتی برای سلامتی ایجاد کنند.
کلسترول چیست؟
کلسترول یک نوع چربی مومی شکل است که توسط کبد تولید میشود و در برخی از غذاها وجود دارد. کلسترول برای بدن ضروری است و نقشهای زیر را ایفا میکند:
- ساخت غشای سلولها
- تولید هورمونهایی مانند استروژن و تستوسترون
- کمک به تولید ویتامین D
- ساخت اسیدهای صفراوی که به هضم چربیها کمک میکنند
انواع کلسترول:
- کلسترول LDL (کلسترول بد):
اگر مقدار آن زیاد شود، میتواند در دیواره رگها رسوب کرده و باعث انسداد رگها (آترواسکلروزیس) شود.- سطح مطلوب: کمتر از ۱۰۰ میلیگرم در دسیلیتر
- کلسترول HDL (کلسترول خوب):
به برداشت کلسترول اضافی از خون و انتقال آن به کبد برای دفع کمک میکند.- سطح مطلوب: بیش از ۶۰ میلیگرم در دسیلیتر
تریگلیسیرید چیست؟
تریگلیسیریدها نوع دیگری از چربیها هستند که در نتیجه کالری اضافی مصرفشده (بهویژه از کربوهیدراتها و چربیها) در بدن ذخیره میشوند. وقتی بدن به انرژی نیاز دارد، این چربیها میسوزند. اما سطح بالای تریگلیسیرید میتواند خطر بیماریهای قلبی را افزایش دهد.
- سطح طبیعی: کمتر از ۱۵۰ میلیگرم در دسیلیتر
- سطح بالا: بالاتر از ۲۰۰ میلیگرم در دسیلیتر
مطالعه کنید: برای کاهش چربی خون بالا چه بخوریم؟
منابع غذایی کلسترول و تریگلیسیرید
مواد غذایی حاوی کلسترول (بیشتر در منابع حیوانی):
- گوشت قرمز: بهویژه گوشت چرب و فرآوردههای گوشتی مانند سوسیس و کالباس
- تخممرغ: زرده تخممرغ منبع کلسترول است.
- محصولات لبنی پرچرب: کره، خامه، پنیر پرچرب و شیر کامل
- ماهی و غذاهای دریایی: بهویژه میگو و صدف
- احشاء داخلی حیوانات: جگر، دل و قلوه
مواد غذایی که تریگلیسیرید را افزایش میدهند:
- غذاهای قندی و شیرینیها: نوشیدنیهای شیرینشده، شکلات، کیک، بیسکوییت، و آبمیوههای صنعتی
- چربیهای اشباع و ترانس: مارگارین، غذاهای سرخشده، فستفود
- الکل: مصرف الکل بهویژه در مقادیر زیاد، تریگلیسیرید را افزایش میدهد.
- کربوهیدراتهای تصفیهشده: نان سفید، برنج سفید، ماکارونی معمولی و غذاهای نشاستهای
مقادیر نرمال چربی خون در آزمایشها و حدود خطرناک آنها
برای ارزیابی وضعیت چربی خون، آزمایشهای خون انجام میشود که مقادیر مختلفی را اندازهگیری میکند:
- کلسترول تام:
- کمتر از ۲۰۰ میلیگرم در دسیلیتر: نرمال
- ۲۰۰-۲۳۹ میلیگرم در دسیلیتر: مرزی
- بالای ۲۴۰ میلیگرم در دسیلیتر: بالا
- LDL:
- کمتر از ۱۰۰ میلیگرم در دسیلیتر: ایدهآل
- ۱۰۰-۱۲۹ میلیگرم در دسیلیتر: نزدیک به ایدهآل
- ۱۳۰-۱۵۹ میلیگرم در دسیلیتر: مرزی بالا
- ۱۶۰-۱۸۹ میلیگرم در دسیلیتر: بالا
- بالای ۱۹۰ میلیگرم در دسیلیتر: بسیار بالا
- HDL:
- بالای ۶۰ میلیگرم در دسیلیتر: محافظتکننده
- ۴۰-۵۹ میلیگرم در دسیلیتر: متوسط
- کمتر از ۴۰ میلیگرم در دسیلیتر: خطرناک
- تریگلیسریدها:
- کمتر از ۱۵۰ میلیگرم در دسیلیتر: نرمال
- ۱۵۰-۱۹۹ میلیگرم در دسیلیتر: مرزی بالا
- ۲۰۰-۴۹۹ میلیگرم در دسیلیتر: بالا
- بالای ۵۰۰ میلیگرم در دسیلیتر: بسیار بالا
علل افزایش چربی خون
چربی خون بالا میتواند ناشی از عوامل متعددی باشد که در زیر به آنها اشاره شده است:
- رژیم غذایی نامناسب: مصرف زیاد غذاهای پرچرب، فرآوریشده و قندهای ساده میتواند به افزایش چربی خون منجر شود.
- عدم فعالیت بدنی: کمتحرکی باعث کاهش سطح HDL و افزایش LDL میشود.
- ژنتیک: برخی افراد به دلیل عوامل ژنتیکی مستعد چربی خون بالا هستند.
- بیماریها: بیماریهایی مانند دیابت، کمکاری تیروئید و بیماریهای کلیوی میتوانند سطح چربی خون را افزایش دهند.
- مصرف الکل: مصرف زیاد الکل میتواند سطح تریگلیسریدها را افزایش دهد.
مطالعه کنید: بهترین راه های درمان فشار خون بالا
معرفی داروهای گیاهی برای چربی خون بالا
۱. آرتیشو سینا: آرتیشو سینا حاوی عصاره کنگر فرنگی است که بهعنوان یک ماده موثر در کاهش چربی خون شناخته میشود. این دارو با افزایش ترشح صفرا و بهبود عملکرد کبد، به کاهش کلسترول LDL و تریگلیسریدها کمک میکند. همچنین، این گیاه خاصیت آنتیاکسیدانی دارد که از آسیبهای اکسیداتیو به سلولها جلوگیری میکند.
۲. قرص ساتیوا: قرص ساتیوا ترکیبی از گیاهان مختلف است که اثرات مثبتی بر کاهش چربی خون دارد. این محصول با کاهش جذب کلسترول در روده و افزایش دفع آن از طریق صفرا، سطح LDL را کاهش میدهد. علاوه بر این، ساتیوا میتواند به بهبود متابولیسم بدن و تنظیم سطح قند خون نیز کمک کند.
۳. قرص سینارول: سینارول حاوی عصاره کنگر فرنگی بوده و بهعنوان یک درمان موثر برای چربی خون بالا استفاده میشود. این دارو با کاهش کلسترول تام و LDL، خطر بیماریهای قلبی را کاهش میدهد. همچنین، سینارول به بهبود عملکرد دستگاه گوارش و کاهش نفخ کمک میکند.
۴. سینارکول: سینارکول یک داروی گیاهی دیگر مبتنی بر عصاره کنگر فرنگی است که به کاهش کلسترول و بهبود عملکرد کبد کمک میکند. این دارو برای افرادی که دچار چربی خون بالا و مشکلات کبدی هستند، مفید است و میتواند به کاهش علائم مرتبط با کبد چرب کمک کند.
۵. آلیوم اس: آلیوم اس حاوی عصاره سیر است که بهدلیل خاصیت ضدچربی و کاهش کلسترول شهرت دارد. این دارو به کاهش کلسترول LDL و تریگلیسریدها کمک میکند و در عین حال سطح HDL را افزایش میدهد. سیر همچنین خاصیت ضدالتهابی و تقویت سیستم ایمنی دارد.
۶. نیچرفیت: این دارو ترکیبی از عصارههای گیاهی مختلف است که به کاهش چربی خون کمک میکند. نیچرفیت با تنظیم متابولیسم چربیها و کاهش جذب کلسترول در دستگاه گوارش، به بهبود سلامت قلب و عروق کمک میکند.
نکات مهم برای چربی خون بالا
چربی خون بالا یا هایپرلیپیدمی یکی از مشکلات شایع است که بهطور مستقیم با سبک زندگی و تغذیه مرتبط است. برای کاهش چربی خون و پیشگیری از عوارض جدی آن مانند بیماریهای قلبی و عروقی، فرد باید نکات زیر را رعایت کند:
۱. تغییرات در رژیم غذایی
- کاهش مصرف چربیهای اشباع و ترانس: از مصرف غذاهای سرخشده، فستفود، کره، مارگارین، گوشتهای چرب، و شیرینیهای صنعتی پرهیز کنید.
- مصرف چربیهای مفید: روغن زیتون، آووکادو، مغزها (مانند گردو و بادام) و ماهیهای چرب (مثل سالمون و تن) مفید هستند.
- افزایش فیبر غذایی: مصرف غلات کامل، سبزیجات، میوهها (مانند سیب و پرتقال)، و حبوبات به کاهش چربی خون کمک میکند.
- کاهش مصرف قند و شکر: نوشیدنیهای قندی، کیکها، شکلاتها و سایر مواد قندی را به حداقل برسانید.
- مصرف بیشتر سیر و پیاز: این مواد غذایی به کاهش چربی خون کمک میکنند.
- مصرف لبنیات کمچرب یا بدون چربی: به جای لبنیات پرچرب، گزینههای کمچرب را انتخاب کنید.
- جایگزین کردن گوشت سفید با گوشت قرمز: بهویژه ماهی و مرغ بدون پوست مصرف کنید.
۲. افزایش فعالیت بدنی
- ورزش منظم: حداقل ۳۰ دقیقه ورزش هوازی (مانند پیادهروی سریع، دویدن، دوچرخهسواری یا شنا) ۵ روز در هفته انجام دهید.
- تمرینات قدرتی: علاوه بر ورزش هوازی، تمرینات تقویت عضلات نیز مفید هستند.
- تحرک در طول روز: از نشستن طولانی مدت خودداری کنید و در طول روز فعالیتهای کوچک مانند پیادهروی کوتاه انجام دهید.
۳. مدیریت وزن
- کاهش وزن اضافی: حتی کاهش ۵-۱۰ درصد از وزن بدن میتواند تأثیر مثبتی روی چربی خون داشته باشد.
- پرهیز از رژیمهای سنگین و غیرعلمی: به جای آن، به تدریج وزن کم کنید و بر سبک زندگی سالم تمرکز کنید.
۴. کنترل استرس
- استرس میتواند چربی خون بالا ببرد. تمرینات آرامشبخش مانند مدیتیشن، یوگا و تنفس عمیق را امتحان کنید.
- خواب کافی (۷-۹ ساعت در شبانهروز) نیز به کاهش استرس و تنظیم چربی خون کمک میکند.
۵. ترک عادات مضر
- قطع مصرف دخانیات: سیگار و سایر محصولات تنباکو تأثیر منفی بر چربی خون و سلامت قلب دارند.
- کاهش مصرف الکل: الکل بهویژه در مقادیر زیاد، میتواند سطح تریگلیسرید را افزایش دهد.
۶. مصرف مایعات کافی
- نوشیدن روزانه ۸-۱۰ لیوان آب به متابولیسم بدن و دفع سموم کمک میکند.
۷. چکاپ منظم پزشکی
- اندازهگیری منظم چربی خون: کلسترول LDL، کلسترول HDL و تریگلیسرید را بهطور دورهای بررسی کنید.
- در صورت نیاز، مصرف داروهای کاهشدهنده چربی خون (مانند استاتینها) را تحت نظر پزشک آغاز کنید.
۸. استفاده از گیاهان دارویی و مکملهای طبیعی (با مشورت پزشک)
- اسفرزه: به کاهش کلسترول کمک میکند.
- چای سبز: برای کاهش کلسترول LDL مفید است.
- زیره سبز: به هضم و کاهش چربی خون کمک میکند.
- بومادران: ممکن است به تنظیم کلسترول کمک کند.
- سیر: اثر کاهنده بر چربی خون دارد.
نکات مهم دیگر
- وعدههای غذایی کوچکتر اما مکرر بخورید.
- در هنگام خرید، برچسبهای مواد غذایی را مطالعه کنید و به میزان چربی، قند، و کالری آن توجه داشته باشید.
- غذا را بهجای سرخ کردن، بخارپز، آبپز، یا کبابی کنید.
رعایت این نکات، در کنار تعهد به سبک زندگی سالم، میتواند سطح چربی خون را کنترل کرده و از بروز مشکلات قلبی و عروقی جلوگیری کند.
جمع بندی
چربی خون بالا به افزایش سطح کلسترول LDL (کلسترول بد) و تریگلیسیرید در خون اطلاق میشود که میتواند منجر به بیماریهای قلبی، سکته مغزی و مشکلات عروقی شود. عواملی مانند رژیم غذایی ناسالم، بیتحرکی، مصرف الکل و دخانیات، استرس و ژنتیک در بروز این مشکل موثر هستند. برای مدیریت چربی خون بالا، اصلاح رژیم غذایی (کاهش چربیهای اشباع و ترانس، مصرف چربیهای سالم و فیبر)، ورزش منظم و تغییرات سبک زندگی ضروری است. در کنار این اقدامات، برخی داروهای گیاهی نیز میتوانند به کاهش چربی خون کمک کنند، از جمله مصرف گیاهانی مانند سیر، انگور، چای سبز و روغن زیتون که اثرات مثبتی در کاهش کلسترول و تریگلیسیرید دارند.
این محتوا توسط دکتر فرشته فروزش، متخصص بیماریهای داخلی بررسی و تأیید شده است.
شماره نظام پزشکی: 153309
